Województwo małopolskie - położone w południowo - wschodniej części Polski - obejmuje fragmenty Karpat Zachodnich oraz Wyżyny Małopolskiej. Istotnym atutem jest lokalizacja na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Na południu sięga do granicy z Republiką Słowacką, od zachodu graniczy z województwem śląskim, od północy z świętokrzyskim, od wschodu z podkarpackim. Środowisko geograficzne województwa małopolskiego jest zróżnicowane, a ukształtowanie powierzchni ma charakter zdecydowanie górski i wyżynny. Posiada urozmaiconą rzeźbę terenu. Najwyższym punktem województwa jest szczyt Rysy (2499 m n.p.m.) położony w Tatrach, górotworze o charakterze alpejskim. Województwo małopolskie - jedno z 16 województw Polski, zajmuje powierzchnię 15 108 km² i stanowi jedno z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 282 tys. osób) klasyfikuje się z kolei na 4 miejsce w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie - 216,2 osób/km², średnia krajowa - 122 osób/km²).

10 powodów, dla których warto odwiedzić Małopolskę:

* STOLICA I NAJWIĘKSZE MIASTA

Kraków - dawna stolica kraju to synteza wszystkiego co polskie, i wszystkiego, czego szuka turysta - nie sposób wymienić wszystkich krakowskich atrakcji...
Tarnów - największe miasto wschodniej części województwa słynie z zabytków i licznych pozostałości bogatej kultury żydowskiej i romskiej, a Nowy Sącz zachwyca wspaniałym Sądeckim Parkiem Etnograficznym i otoczeniem pięknej, dzikiej przyrody.

* DZIEDZICTWO

To właśnie w Małopolscy znajduje się 8 obiektów (w całej Polsce jest ich 16) wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Są to: historyczne centrum Krakowa, Kopalnia Soli w Wieliczce, obóz koncentracyjny w Oświęcimiu, Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej oraz drewniane kościoły w Binarowej, Dębnie, Lipnicy Murowanej, Sękowej.

* LUDZIE

Związani (obecnie lub w przeszłości) z Małopolską:
Ojciec Święty Jan Paweł II, gen. Józef Bem, Roman Ingarden, Tadeusz Kantor, Jan Kiepura, Tadeusz Kościuszko, Jan Matejko, Józef Mehoffer, Helena Modrzejewska, Sławomir Mrożek, Ignacy Jan Paderewski, Krzysztof Penderecki, Ludwik Solski, Wisława Szymborska, Józef Tischner, Stanisław Witkiewicz.

*WYDARZENIA

Małopolska tętni życiem, a imprezy tu organizowane przyciągają gości z całego świata. Trudno się temu dziwić, jeśli wymieni się choć kilka z nich: Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, Festiwal Kultury żydowskiej (Kraków), Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich (Zakopane), Festiwal im. Jana Kiepury (Krynica) czy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej (Wygiełzów).

* UZDROWISKA

Małopolskie Uzdrowiska - Krynica, Szczawnica, Muszyna, Piwniczna, Rabka, Swoszowice, Wapienne, Wieliczka, Wysowa, Żegiestów - wszystkie są piękne i trudne do przecenienia pod względem pozytywnego wpływu na zdrowie kuracjuszy. Ich urok dopełnia wspaniała przyroda, liczne naturalne źródła wód mineralnych i serdeczni mieszkańcy.

* GOŚCINNOŚĆ I TRADYCJA

Małopolskie tradycje i zwyczaje, takie jak: harce Lajkonika, konkurs szopek bożonarodzeniowych czy palm wielkanocnych, budzą ciekawość i zachwyt. A staropolska gościnność stała się już przysłowiowa, zwłaszcza, że Małopolanie częstują nie lada przysmakami: oscypkami, łącką śliwowicą, obwarzankami, solą z Bochni i Wieliczki, kremówkami papieskimi, kiełbasą krakowską i lisiecką, karpiem po zatorsku, kwaśnicą...

* PRZYRODA

Na terenie województwa małopolskiego znajduje się aż 6 parków narodowych:
Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński, Tatrzański, w promieniu zaledwie 100 km. Jest to też jeden z nielicznych regionów, w którym zobaczymy i góry typu alpejskiego - Tatry (z Morskim Okiem - najsłynniejszym polskim jeziorem i Zakopanem - zimową stolicą Polski), i najprawdziwszą pustynię - Pustynię Błędowską.

* SÓL I WODY MINERALNE

Kto nie spróbował jeszcze soli z kopalni w Wieliczce i Bochni, ten musi to jak najszybciej nadrobić, zwiedzając przy tym tamtejszy podziemny solny świat z kaplicami, jeziorami i muzealną ekspozycją. A potem zapraszamy na degustację wód mineralnych, o różnych smakach i właściwościach leczniczych, do pobliskich małopolskich uzdrowisk.

* TURYSTYKA AKTYWNA

Komu marzy się aktywne spędzanie czasu, ten musi przyjechać do Małopolski! Czekają na niego: liczne szlaki piesze, spływ Dunajcem - niezapomniana przygoda, Jura Krakowsko-Częstochowska - wymarzone miejsce dla wspinaczy skałkowych, grotołazów, miłośników paralotniarstwa, turystyki rowerowej i konnej, Tatry i Pieniny - z siecią szlaków turystycznych i świetną bazą narciarską oraz wodami geotermalnymi.

* BUDOWNICTWO DREWNIANE

Małopolski Szlak Architektury Drewnianej to świat malowniczych kościółków, cerkwi, dworów i skansenów, zachwycających każdego. Do najpiękniejszych miejsc należą m.in. świątynie w Dębnie, Sękowej, Binarowej i Lipnicy Murowanej (zabytki z Listy UNESCO) oraz jedyna w swoim rodzaju malowana wieś - Zalipie - wszystko tam pokryte jest pięknymi, malowanymi kwiatami, od ścian domów po psie budy...

Niezwykle ciekawy jest KALENDARZ IMPREZ KULTURALNYCH, organizowanych w Krakowie. Prezentujemy niektóre z nich (odbywające się od czerwca do września br.).
49. Krakowski Festiwal Filmowy
29 maja - 4 czerwca
Trzonem Krakowskiego Festiwalu Filmowego są konkursy: międzynarodowy i ogólnopolski. W obydwu nagradzane są tytuły krótkometrażowe, bez ograniczeń dotyczących formy (dokument, animacja, fabuła, eksperyment). Podczas tegorocznej edycji po raz dwunasty wręczona zostanie nagroda za całokształt pracy twórczej - Smok Smoków. Do tej pory otrzymali ją m.in. Werner Herzog, Bogusław Kosiński, Raymond Depardon czy Allan King (w roku ubiegłym w programie imprezy znalazła się retrospektywa jego dokumentalnej twórczości). KFF to jeden z tych festiwali, który dzięki kolejnym edycjom - odbywającym się od 1961 roku - nie tylko stale umacnia swoją markę, ale również wyznacza nowe artystyczne standardy. O jego światowej renomie świadczy chociażby liczba zgłaszanych filmów - w ubiegłym roku 1800 tytułów z całego świata.
Filmy przyjmowane są do trzech sekcji konkursowych: polskie krótkometrażowe; zagraniczne krótkometrażowe; pełnometrażowe dokumenty zarówno polskie, jak i międzynarodowe. Równocześnie można zgłaszać filmy na Krakowskie Targi Filmowe, które już po raz czwarty będą towarzyszyć Krakowskiemu Festiwalowi Filmowemu.
Organizator: Krakowska Fundacja Filmowa
www.kff.com.pl

19. Festiwal Kultury żydowskiej
27 czerwca - 5 lipca
Krakowski Festiwal Kultury żydowskiej to jedno z najważniejszych i największych wydarzeń tego rodzaju na świecie. Od 1988 r., na przełomie czerwca i lipca, głównie na krakowskim Kazimierzu rozbrzmiewa śpiew synagogalny, muzyka klezmerska, żydowska muzyka ludowa, chasydzka, klasyczna, ale i jazzowa; można tu obejrzeć filmy, przedstawienia i wystawy, posłuchać wykładów i opowieści. Jednak festiwal nie ogranicza się do prezentowania dawnej tradycji i żywej kultury żydowskiej: można je tu poznawać także poprzez czynne uczestnictwo w warsztatach, m.in. tańca, śpiewu chasydzkiego, hebrajskiej kaligrafii czy koszernej kuchni. Corocznie odbywa się ponad sto imprez, z udziałem kilkudziesięciu wykonawców i tysięcy uczestników z całego świata, a całość kończy finałowy koncert Szalom na Szerokiej, gromadzący kilkunastotysięczną publiczność. Wyjątkowo szerokie będzie muzyczne spektrum tegorocznego festiwalu: od koncertów muzyki dawnej i klasycznej, poprzez projekty kurdyjskie i sefardyjskie, aż po współczesną muzyczną awangardę.
Dziewiętnasta edycja festiwalu położy także specjalny akcent na osiągnięciach żydowskiej diaspory, rozsianej po wielu krajach i kontynentach. Od Etiopii po Argentynę, od Jemenu po Indie wnosi swój wkład w kulturę krajów i narodów, z którymi związała swoje losy - zachowując jednak własną odrębność i pamięć. (bf)
Organizator: Stowarzyszenie Festiwal Kultury żydowskiej w Krakowie
www.jewishfestival.pl

7. Festiwal Sacrum Profanum
13-20 września
Festiwal Sacrum Profanum to jedno z najciekawszych cyklicznych wydarzeń muzycznej jesieni. W ciągu zaledwie sześciu lat z czterodniowej imprezy, obejmującej cztery koncerty, rozwinął się w wielkie święto muzyki. Rangę Festiwalu w Europie buduje udział najwyżej cenionych zespołów wykonujących muzykę współczesną: Theatre of Voices, Asko | Schönberg, London Sinfonietta. Festiwal łączy także muzykę poważną z innymi nurtami - m.in. czołowymi wykonawcami polskiego jazzu (m.in. Tomasz Stańko, Leszek Możdżer) czy - jak ostatnio - z koncertem zespołu Kraftwerk. Festiwal prezentuje arcydzieła współczesnej muzyki instrumentalnej i wokalnoinstrumentalnej. Dodatkowym kryterium jest miejsce ich powstania - w minionych latach były to dzieła twórców związanych z Austrią, Rosją, Francją, Stanami Zjednoczonymi, ostatnio z Niemcami, a w 2009 roku usłyszymy XX-wieczną muzykę kompozytorów brytyjskich. Koncerty odbywają się w nietypowych, postindustrialnych przestrzeniach. Praktyka ta przyczynia się do niespotykanej promocji muzyki klasycznej. Festiwal znalazł się wśród najciekawszych wydarzeń muzycznego września 2008 roku, rekomendowanych przez Gramophone - prestiżowy brytyjski miesięcznik poświęcony muzyce poważnej.
Organizator: Krakowskie Biuro Festiwalowe
www.sacrumprofanum.pl

Szczególnie atrakcyjny dla turystów krajowych i zagranicznych oraz mieszkańców Małopolski jest SZLAK ARCHITEKTURY DREWNIANEJ. Szlak Architektury Drewnianej w Województwie Małopolskim, o długości 1500 km obejmuje 237 zespołów architektonicznych od kościołów, cerkwi, kaplic i dzwonnic po spichlerze, wiejskie chałupy i szlacheckie dwory. Wszystkie obiekty na szlaku są oznakowane, a drogę do nich wskazuje ponad 600 drogowskazów. Do największych skarbów regionu należą kościoły w Sękowej, Binarowej, Lipnicy Murowanej i Dębnie Podhalańskim, które w 2003 roku zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. Zapraszamy do wędrówki szlakiem, gdzie wśród zapachu starego drewna we wnętrzu kościoła, cerkwi czy dworu można odnaleźć ciszę oraz tchnienie dawnych wieków.

Ważnym elementem turystyki województwa małopolskiego jest TURYSTYKA PIELGRZYMKOWA.
Kościoły Małopolski i tradycje chrześcijańskie regionu odzwierciedlają religijność Małopolan i pokazują, czym było i jest chrześcijaństwo w Polsce i jak ważne dla przybywających do Małopolski jest wpisane w religię chrześcijańską pielgrzymowanie. Dominującym wyznaniem w Małopolsce jest religia rzymskokatolicka.
Rozkwit miejsc pielgrzymkowych nastąpił w ostatnich latach. Dzięki papieżowi Janowi Pawłowi
II wysoką rangę zyskało Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. Po śmierci papieża-Polaka wielkiego znaczenia nabrało też pielgrzymowanie do miejsc związanych z jego osobą, przede wszystkim do Wadowic, w których się urodził.
Małopolska to region gdzie przez stulecia żyli i nadal żyją przedstawiciele innych obrządków chrześcijańskich oraz innych religii. Południowo-wschodnią część województwa - głównie Beskid Niski - zamieszkują grekokatolicy i prawosławni. Świadectwem ich religijności są piękne drewniane cerkwie (np. Wysowa, Kwiatoń, Bartne, Sękowa). Małopolska ma nadal ogromne znaczenie dla religii judaistycznej (Kraków, Tarnów, Nowy Sącz, Bobowa).
http://www.visit.malopolska.pl/turystyka/pielgrzymkowa
http://www.wrotamalopolski.pl

Opracowanie:
Leszek Zbróg
Małopolskie Stowarzyszenie Współpracy z Polonią